Bloomberg: Putin uçot dərəcəsinə görə Mərkəzi Bank rəhbərinə təzyiq etməyə başlayıb
Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin ölkənin Mərkəzi Bankının sədri Elvira Nabiullinaya uçot faiz dərəcəsini daha sürətlə aşağı salmaq üçün təzyiq göstərdiyi bildirilir. Bloomberg-in məlumatına görə, Kreml yüksək borclanma xərclərinin iqtisadi artımı zəiflətməsindən və iri şirkətlərin maliyyə vəziyyətini pisləşdirməsindən narahatdır.
Məlumata görə, Putin son aylarda hökumət rəsmiləri və iri biznes nümayəndələrinin şikayətlərini daha çox dinləyir. Onlar hesab edirlər ki, yüksək əsas faiz dərəcəsi investisiyaları, kreditləşməni və istehlakı zəiflədir.
Nabiullina niyə tələsmir?
Elvira Nabiullina isə inflyasiya tam nəzarət altına alınmadan faizlərin kəskin endirilməsinin yeni qiymət artımı dalğasına səbəb ola biləcəyini düşünür. Rusiya Mərkəzi Bankı son aylarda əsas faiz dərəcəsini mərhələli şəkildə aşağı salsa da, real faizlər hələ də biznes üçün yüksək olaraq qalır. Analitiklərin fikrincə, tənzimləyici inflyasiya risklərini iqtisadi artımdan daha prioritet hesab edir.
Wildberries niyə müzakirələrin mərkəzinə düşüb?
Bloomberg yazır ki, yüksək faiz siyasətindən ən çox təsirlənən şirkətlərdən biri Rusiyanın ən böyük elektron ticarət platforması Wildberries olub.
"Rusiyanın Amazon-u" adlandırılan şirkət son illərdə sürətli böyüməsini əsasən kreditlər hesabına maliyyələşdirib. Lakin yüksək faizlər borclanma xərclərini artırıb və yeni investisiya layihələrinin maliyyələşdirilməsini çətinləşdirib.
Wildberries hazırda Rusiyanın ən böyük onlayn pərakəndə satış platformalarından biridir. Şirkətin illik dövriyyəsi trilyonlarla rubl təşkil edir, milyonlarla sifariş emal edir və minlərlə satıcı üçün əsas satış kanalıdır. Son dövrlərdə şirkət logistika mərkəzlərini genişləndirir və Qazaxıstan da daxil olmaqla Mərkəzi Asiya bazarlarında fəaliyyətini artırır.
Bununla yanaşı, son həftələr Ukraynanın pilotsuz uçuş aparatları tərəfindən Wildberries-in bir sıra anbarlarının hədəfə alınması şirkətin logistikasına əlavə zərbə vurub. Bu hücumlar nəticəsində iri anbarlarda ciddi ziyan yaranıb və minlərlə satıcının malları məhv olub.
Faiz dərəcəsi niyə bu qədər vacibdir?
Azərbaycandan fərqli olaraq Rusiya müəyyən qədər üzən məzənnə rejimini tətbiq etdiyi üçün Mərkəzi Bankın əsas faiz dərəcəsi iqtisadiyyatda kreditlərin qiymətini müəyyən edən əsas göstəricilərdən biridir.
Çünki uçot dərəcəsi yüksək olduqda bank kreditləri bahalaşır, şirkətlərin investisiya imkanları azalır, ipoteka və istehlak kreditlərinə tələbat zəifləyir, iqtisadi artım tempi aşağı düşür. Əvəzində yüksək faiz inflyasiyanın cilovlanmasına kömək edir və milli valyutanı dəstəkləyir.
Kreml və Mərkəzi Bank arasında balans axtarışı
Bloomberg-in məlumatına görə, Kreml iqtisadi fəallığın zəifləməsindən narahat olduğu halda, Nabiullina qiymət sabitliyini əsas prioritet hesab edir. Bu isə hökumətlə Mərkəzi Bank arasında iqtisadi siyasətin əsas istiqamətləri üzrə fikir ayrılığını daha da görünən edib.
Rusiyada baş verən bu müzakirə təkcə həmin ölkə üçün deyil, bütün region üçün əhəmiyyətlidir. Çünki əsas faiz dərəcəsi ilə bağlı qərarlar bank sektorundan tutmuş elektron ticarətə, daşınmaz əmlak bazarından istehlak xərclərinə qədər iqtisadiyyatın bütün seqmentlərinə təsir göstərir.
Wildberries nümunəsi göstərir ki, yüksək faiz siyasəti hətta bazarın dominant şirkətlərini belə maliyyə baxımından çətin vəziyyətə sala bilir. Digər tərəfdən, Mərkəzi Bankın mövqeyi də klassik monetar yanaşmaya əsaslanır: inflyasiya tam nəzarət altına alınmadan faizlərin sürətlə endirilməsi uzunmüddətli dövrdə daha böyük iqtisadi risklər yarada bilər.
Nəticədə Kreml daha sürətli iqtisadi artım, Mərkəzi Bank isə qiymət sabitliyi arasında balans axtarır. Bu qarşıdurmanın nəticəsi yalnız Rusiyanın maliyyə bazarlarına deyil, regionun ticarət və investisiya mühitinə də təsir göstərə bilər.
