Biznes kreditlərində lider dəyişdi: ABB önə keçdi, PAŞA Bank və Xalq Bank sürətlə böyüdü
Bankların biznes kreditləri üzrə yarışı yalnız portfelin böyüklüyü ilə ölçülmür. Kreditlərin hansı sürətlə artması, hansı bankların bazar payını genişləndirməsi və hansılarının geriləməsi də maliyyə sektorunda baş verən dəyişiklikləri anlamaq üçün vacib göstəricilərdir.
2025-ci ilin üçüncü rübü ilə 2026-cı ilin üçüncü rübünün müqayisəsi Azərbaycan bank sektorunda maraqlı mənzərə yaradır: ABB biznes kreditləri portfelinin həcminə görə ilk sıraya yüksəlib, PAŞA Bank ikinci yerə keçib, Kapital Bank isə üçüncü pilləyə enib. Bununla yanaşı, Ziraat Bank Azərbaycan, Yapı Kredi Bank Azərbaycan və Azər-Türk Bank kimi banklar da nəzərəçarpan artım nümayiş etdirib.
Ancaq artım bütün banklar üzrə eyni deyil. Bəzi banklarda biznes kreditləri genişlənərkən, digərlərində portfel daralıb. Bu fərqlər bankların biznes strategiyası, müştəri seçimi və kredit risklərinə yanaşması baxımından diqqətəlayiqdir.
Biznes kreditləri 2,9 milyard manat artıb
İki qrafikdə göstərilən 21 bankın biznes kreditləri portfelini müqayisə etdikdə, ümumi həcm 2025-ci ilin III rübündəki təxminən 15,54 milyard manatdan 2026-cı ilin III rübündə 18,44 milyard manata yüksəlir. Bu, təxminən 2,90 milyard manat və ya 18,6% artım deməkdir.
Ən böyük portfelə malik banklar bazarın əsas ağırlığını daşıyır. ABB və PAŞA Bank birlikdə 2026-cı ilin III rübündə təxminən 7,48 milyard manat biznes krediti ilə seçilir. Bu iki bankın portfeli müqayisə edilən 21 bankın ümumi biznes kreditlərinin təxminən 40,5%-ni təşkil edir.
Bununla belə, yüksək portfel həcmi avtomatik olaraq daha sürətli artım demək deyil. Dinamikaya baxdıqda, bəzi orta və kiçik portfelli bankların daha sürətli böyüdüyü, bir neçə bankda isə geriləmənin davam etdiyi görünür.
2025-ci ilin III rübü ilə 2026-cı ilin III rübü: bankların müqayisəli reytinqi
|
Bank |
2025, mln ₼ |
2026, mln ₼ |
Dəyişmə, mln ₼ |
Dinamika |
|
ABB |
3 276,9 |
3 801,8 |
+524,9 |
+16,0% |
|
PAŞA Bank |
3 021,1 |
3 682,5 |
+661,4 |
+21,9% |
|
Kapital Bank |
1 702,7 |
2 267,0 |
+564,3 |
+33,1% |
|
Bank Respublika |
1 069,6 |
1 176,8 |
+107,2 |
+10,0% |
|
Xalq Bank |
1 064,6 |
1 167,6 |
+103,0 |
+9,7% |
|
AccessBank |
995,8 |
1 074,0 |
+78,2 |
+7,9% |
|
Ziraat Bank Azərbaycan |
671,0 |
851,2 |
+180,2 |
+26,9% |
|
Unibank |
509,5 |
732,8 |
+223,3 |
+43,8% |
|
Yelo Bank |
646,4 |
720,5 |
+74,1 |
+11,5% |
|
Rabitəbank |
431,2 |
460,1 |
+28,9 |
+6,7% |
|
Yapı Kredi Bank Azərbaycan |
277,6 |
391,3 |
+113,7 |
+41,0% |
|
Premium Bank |
349,7 |
362,2 |
+12,5 |
+3,6% |
|
Azərbaycan Sənaye Bankı |
269,1 |
358,8 |
+89,7 |
+33,3% |
|
TuranBank |
367,7 |
318,2 |
−49,5 |
−13,5% |
|
Azər-Türk Bank |
267,1 |
303,2 |
+36,1 |
+13,5% |
|
AFB Bank |
123,7 |
238,2 |
+114,5 |
+92,6% |
|
Expressbank |
182,1 |
223,0 |
+40,9 |
+22,5% |
|
Bank of Baku |
141,4 |
188,7 |
+47,3 |
+33,5% |
|
Bank VTB (Azərbaycan) |
70,8 |
68,7 |
−2,1 |
−3,0% |
|
Bank Avrasiya |
55,2 |
51,2 |
−4,0 |
−7,2% |
ABB liderdir, amma ən sürətli artım onda deyil
2026-cı ilin III rübünün göstəricilərinə görə ABB 3,8 milyard manatlıq biznes kreditləri portfeli ilə birinci yerdədir. PAŞA Bank 3,68 milyard manatla ikinci, Kapital Bank isə 2,27 milyard manatla üçüncü pillədə qərarlaşıb.
Üç bankın birlikdə biznes kreditləri portfeli təxminən 9,75 milyard manatdır. Bu, cədvəldə müqayisə edilən bankların 2026-cı il üzrə ümumi portfelinin yarıdan çoxuna yaxın hissəsidir. Belə konsentrasiya iri bankların biznes maliyyələşməsindəki rolunu göstərir.
Lakin artım məbləğlərinə baxanda fərqli mənzərə ortaya çıxır: PAŞA Bank portfelini 661,4 milyon manat artıraraq ən böyük mütləq artım göstərib. Kapital Bank 564,3 milyon manatlıq artımla ikinci yerdədir. ABB isə 524,9 milyon manat əlavə biznes krediti ilə üçüncü ən böyük artıma malikdir.
Beləliklə, portfel həcminə görə lider olan ABB artımın mütləq məbləğinə görə də ön sıralardadır, amma nisbi artımda Kapital Bank onu qabaqlayır.
Kiçik portfellər daha sürətlə böyüyür
Artım faizləri üzrə ən diqqətçəkən nəticələrdən biri AFB Bankda qeydə alınır. Bankın biznes kreditləri portfeli 123,7 milyon manatdan 238,2 milyon manata yüksəlib — təxminən 92,6% artım. Bununla belə, portfelin həcmi hələ də ən böyük bankların göstəricilərindən xeyli aşağıdır.
Unibankın biznes kreditləri 43,8%, Yapı Kredi Bank Azərbaycanın portfeli 41%, Bank of Bakunun portfeli isə 33,5% böyüyüb. Azərbaycan Sənaye Bankında da 33,3%-lik artım müşahidə olunur.
Geriləyən banklar: TuranBank, Bank Avrasiya və VTB
Müqayisə edilən banklar arasında üçündə biznes kreditləri portfeli azalıb. TuranBankın portfeli 367,7 milyon manatdan 318,2 milyon manata enib. Bu, 49,5 milyon manat və ya 13,5% azalma deməkdir. Bank Avrasiya üzrə azalma 7,2%, Bank VTB (Azərbaycan) üzrə isə 3% təşkil edib.
Portfelin azalması mütləq mənada mənfi nəticə demək deyil. Bank kredit risklərini azaltmaq, problemli borcları yığmaq və ya daha ehtiyatlı kredit siyasəti yürütmək üçün yeni kreditlərin verilməsini məhdudlaşdıra bilər.
Biznes kreditlərinin artması iqtisadiyyat üçün nə deməkdir?
Biznes kreditləri iqtisadiyyatın maliyyələşmə imkanlarını qiymətləndirmək üçün vacib göstəricidir. Müəssisələr kredit hesabına istehsalı genişləndirə, dövriyyə kapitalını artıra, avadanlıq ala və yeni layihələrə başlaya bilərlər. Bu baxımdan bank portfellərinin böyüməsi biznesin maliyyə resurslarına çıxışının genişlənməsinə işarə edə bilər.
Amma kreditin həcmi təkbaşına iqtisadi fəallığın ölçüsü deyil. Əsas sual budur: verilən kreditlər yeni istehsal və xidmətlər yaradırmı, biznesin gəlirlərini artırırmı, yoxsa əsasən mövcud borcların və gündəlik xərclərin maliyyələşdirilməsinə yönəlir?
Eyni zamanda, biznes kreditləri portfelinin artımı banklar üçün risklərin də artması demək ola bilər. Borcalanların gəlirləri zəifləyərsə və ya faiz xərcləri yüksələrsə, bu gün sağlam görünən portfellər gələcəkdə problemli kreditlərə çevrilə bilər.
Beləliklə, 2025-ci ilin III rübü ilə 2026-cı ilin III rübünün müqayisəsi biznes kreditləri bazarında həm liderlərin mövqeyini gücləndirdiyini, həm də bir sıra bankların daha sürətli böyüdüyünü göstərir.
