Bahalı süni mayalanma əlavələri gözlənilən nəticəni vermir – yeni araşdırma

Süni mayalanma (IVF) prosedurlarının uğur şansını artırmaq məqsədilə tətbiq olunan və xəstələrə minlərlə dollara başa gələn əlavə müalicə üsullarının əksəriyyətinin effektivliyi elmi cəhətdən təsdiqlənməyib. Bu nəticə nüfuzlu The Lancet Obstetrics, Gynaecology & Women's Health jurnalında dərc olunan genişmiqyaslı araşdırmada ortaya çıxıb.

Melburn Universitetinin rəhbərliyi ilə aparılan tədqiqat çərçivəsində IVF proseduruna əlavə olaraq tətbiq edilən 10 məşhur müalicə üsulu üzrə 85 klinik sınağın nəticələri təhlil edilib. Araşdırma göstərib ki, geniş reklam olunan bu əlavələrin böyük hissəsi hamiləlik və ya canlı doğum ehtimalını artırmır, yaxud bununla bağlı kifayət qədər etibarlı sübut mövcud deyil.

Tədqiqatın müəllifi, Melburn Universitetinin alimi Sara Lensen bildirib ki, IVF sahəsində xəstələr çox zaman yanlış məlumatlarla üzləşirlər. Onun sözlərinə görə, özəl klinikaların internet səhifələri və sosial şəbəkələrdəki forumlar əlavə prosedurların faydalarını şişirdir, riskləri və maliyyə yükünü isə arxa plana keçirir.

Araşdırmada qiymətləndirilən əlavələr arasında akupunktur, iltihabəleyhinə steroid preparatları, endometrium reseptivlik testi (ERA), trombositlə zəngin plazma inyeksiyaları, intralipid infuziyaları və preimplantasiya genetik testləri (PGT-A) yer alıb. Alimlər bu üsulların əksəriyyətinin doğum göstəricilərini yaxşılaşdırdığına dair inandırıcı sübut tapa bilməyiblər.

Yalnız üç əlavə prosedur – EmbryoGlue, endometrial “scratching” və PICSI sperm seçmə texnologiyası müəyyən potensial fayda nümayiş etdirib. Lakin tədqiqatçılar bu nəticələrin də zəif sübut bazasına əsaslandığını və əlavə araşdırmalara ehtiyac olduğunu vurğulayıblar.

Mütəxəssislərin diqqət çəkdiyi digər məqam isə bu xidmətlərin yüksək qiymətidir. Bir çox ölkədə sonsuzluğun müalicəsi əsasən özəl sektorun nəzarətində olduğundan, əlavə prosedurlar xəstələrin xərclərini əhəmiyyətli dərəcədə artırır. Tədqiqat müəllifləri hesab edirlər ki, effektivliyi sübuta yetirilməmiş xidmətlər xəstələrdə yersiz ümid yarada, maliyyə yükünü ağırlaşdıra və lazımsız tibbi müdaxilələrə səbəb ola bilər.

Araşdırmaya görə, Avstraliya, Yeni Zelandiya və Böyük Britaniyada IVF müalicəsi alan xəstələrin 70 faizindən çoxu ən azı bir əlavə prosedurdan istifadə edir. Bununla yanaşı, bir çox xəstə qərar qəbul edərkən klinikaların internet saytlarına və sosial media platformalarına güvənir ki, bu da yanlış məlumat riskini artırır.

Ekspertlər hesab edirlər ki, sonsuzluq müalicəsi sahəsində şəffaflığın artırılması və xəstələrin müstəqil, elmi əsaslı məlumatlara çıxışının təmin olunması vacibdir. Bu məqsədlə Melburn Universiteti tərəfindən süni mayalanma əlavələri barədə obyektiv məlumat təqdim edən xüsusi məlumat platforması da yaradılıb.

Araşdırmanın nəticələri göstərir ki, IVF sahəsində tətbiq olunan bahalı əlavələrə maraq yüksək olsa da, onların əksəriyyəti hələlik gözlənilən tibbi effekti vermir. Bu isə həm xəstələr, həm də səhiyyə sistemləri üçün sübutlara əsaslanan qərarların əhəmiyyətini bir daha gündəmə gətirir.