İranın ali dini lideri Əli Xameneinin hədəfli əməliyyat nəticəsində öldürülməsindən sonra Rusiyada təhlükəsizlik narahatlıqları kəskin şəkildə artıb. Məlumata görə, Rusiya xüsusi xidmət orqanları Prezident Vladimir Putinin və onun yaxın çevrəsinin təhlükəsizliyi üçün nəzərdə tutulmuş xüsusi müşahidə sisteminin bir hissəsini müvəqqəti olaraq söndürüblər.

Kremldə narahatlıq nədən qaynaqlanır?

Məlumatlara əsasən, qərarın verilməsinə səbəb İsrail kəşfiyyatının İranda müşahidə kameralarından əldə edilən görüntüləri süni intellekt vasitəsilə emal edərək Xameneinin yerləşdiyi məkanı və yüksək səviyyəli görüşün vaxtını müəyyən etməsi olub. Bu hadisə göstərib ki, müasir texnologiyalar minlərlə kameradan gələn görüntüləri qısa müddətdə təhlil edərək konkret şəxslərin hərəkətlərini izləməyə imkan verir.

Putini qoruyan sistem niyə söndürüldü?

Mənbələrin bildirdiyinə görə, söhbət Moskva sakinlərini izləyən ümumi şəhər müşahidə şəbəkəsindən deyil, dövlət başçısı və onun yaxın ətrafının təhlükəsizliyini təmin edən ayrıca sistemdən gedir. Rusiya təhlükəsizlik qurumları bu sistemin xarici müdaxiləyə məruz qala biləcəyindən ehtiyat edərək onun fəaliyyətini müvəqqəti dayandırıblar. Daha sonra mühəndislər sistemi yoxlayaraq internetdən maksimum dərəcədə təcrid etməyə çalışdıqdan sonra yenidən işə salıblar.

Süni intellekt kəşfiyyat fəaliyyətini necə dəyişir?

Ekspertlərin fikrincə, son hadisələr kəşfiyyat fəaliyyətində yeni mərhələnin başlandığını göstərir. Əvvəllər müşahidə sistemləri əsasən üz tanıma və ya konkret obyektlərin axtarışı üçün istifadə olunurdusa, indi süni intellekt insanların davranış modellərini, marşrutlarını və əlaqələrini təhlil edə bilir. Minlərlə saatlıq videomaterialın emalı artıq günlər deyil, dəqiqələr tələb edir.

Rusiyanın müşahidə şəbəkəsi risk mənbəyinə çevrilə bilərmi?

Məlumata görə, Rusiya təhlükəsizlik qurumlarında narahatlıq yaradan məqamlardan biri də ölkədə geniş yayılmış müşahidə kameralarının potensial zəifliyidir. Bildirilir ki, bəzi xarici kəşfiyyat xidmətləri və haker qrupları bu sistemlərə çıxış əldə etməyə çalışırlar. Hətta bəzi mənbələr Moskva və Kreml ətrafındakı kameraların mütəmadi olaraq kiberhücumlara məruz qaldığını iddia edirlər.

Putinin təhlükəsizlik tədbirləri daha da sərtləşir

Son aylarda Putinin təhlükəsizliyi ilə bağlı tədbirlərin əhəmiyyətli dərəcədə gücləndirildiyi barədə məlumatlar yayılır. Qərb kəşfiyyat mənbələrinin qiymətləndirmələrinə görə, Rusiya lideri əvvəlki illərlə müqayisədə daha qapalı rejimdə fəaliyyət göstərir, hərəkət marşrutları məhdudlaşdırılır və ətrafındakı şəxslərə qarşı nəzarət tədbirləri artırılır.

Yeni texnologiyalar təhlükəsizlik anlayışını dəyişir

Xameneinin öldürülməsindən sonra baş verən hadisələr göstərir ki, müşahidə kameraları artıq yalnız təhlükəsizlik vasitəsi deyil, eyni zamanda potensial risk mənbəyinə də çevrilə bilər. Süni intellektin sürətli inkişafı dövlətlərin və xüsusi xidmət orqanlarının ənənəvi təhlükəsizlik konsepsiyalarını yenidən nəzərdən keçirməsinə səbəb olur. Bu baxımdan, Rusiya xüsusi xidmət orqanlarının atdığı addım yeni texnoloji dövrdə yaranan təhlükələrə verilən ilk reaksiyalardan biri kimi qiymətləndirilir.