İqtisadiyyatın "termometri" nəyi göstərir: Biznes kredit portfelində hansı sektorlar öndədir? - TƏHLİLİ

Biznes kredit portfeli iqtisadiyyatın "termometri" hesab olunur. Banklar adətən gələcəkdə gəlir əldə edəcəyinə inandıqları sahələri maliyyələşdirirlər. Buna görə də kredit axınlarının istiqaməti iqtisadiyyatın gələcək inkişaf trayektoriyasını əks etdirir.

Azərbaycanda kreditlərin hansı sahələrə yönəlməsi bankların risk qiymətləndirməsini, sahibkarların investisiya planlarını və iqtisadiyyatın hansı istiqamətdə inkişaf etdiyini göstərir.

2026-cı ilin may ayının sonuna biznes kreditlərinin həcmi 16,4 milyard manata çatıb. Bu, 2025-ci ilin sonu ilə müqayisədə 295,4 milyon manat və ya 1,8% artım deməkdir. Artım tempinin əvvəlki illərlə müqayisədə zəifləməsi isə bankların daha ehtiyatlı kredit siyasətinə keçdiyini göstərir.

Kredit artımının lideri nəqliyyat sektoru oldu

Ən diqqətçəkən tendensiya nəqliyyat sektorunda müşahidə olunur.

Bu sahəyə verilən kreditlər cəmi beş ay ərzində 1,907 milyard manatdan 2,036 milyard manata yüksələrək 6,8% artıb. Bu, bütün sahələr arasında ən yüksək artım tempidir.

Bu dinamika təsadüfi deyil. Son illər Azərbaycanın Orta Dəhliz, Şərq-Qərb nəqliyyat marşrutu, logistika mərkəzləri və tranzit imkanlarının genişləndirilməsi istiqamətində həyata keçirdiyi layihələr bankların da diqqətini bu sektora yönəldib. Kredit axını göstərir ki, maliyyə sektoru logistikanı yaxın illərin əsas inkişaf istiqamətlərindən biri hesab edir.

Xidmət sektoru da investisiya cəlb edir

"Digər qeyri-istehsal və xidmət sahələri" üzrə kredit portfeli 2,611 milyard manatdan 2,883 milyard manata yüksələrək 10,4% artıb.

Bu, analiz olunan dövrdə ikinci ən yüksək artım tempidir.

Bu artım turizm, səhiyyə, təhsil, müxtəlif xidmət biznesləri və digər qeyri-neft sektorunda aktivliyin davam etdiyini göstərir.

Ticarət kreditləri sabit qalır

Ən böyük portfel yenə də ticarət sektorunun payına düşür.

Ticarət müəssisələrinə verilən kreditlər 4,219 milyard manatdan 4,303 milyard manata yüksələrək cəmi 2,0% artıb.

Bu isə göstərir ki, banklar artıq ticarət sektorunda sürətli genişlənmədən daha çox mövcud bizneslərin maliyyələşdirilməsinə üstünlük verirlər.

Tikinti sektoru zəifləyir

Ən maraqlı dəyişikliklərdən biri tikinti sektorunda qeydə alınıb. 2025-ci ilin sonunda 1,717 milyard manat olan kredit portfeli may ayında 1,594 milyard manata enib. Bu isə 7,2% azalma deməkdir. Bu dinamika tikinti bazarında yeni layihələrin maliyyələşdirilməsinin zəiflədiyini və bankların bu sahədə riskləri daha yüksək qiymətləndirdiyini göstərir.

Kənd təsərrüfatında da geriləmə var

Kənd təsərrüfatı kreditləri 2025-ci ildə 2,087 milyard manat idisə, 2026-cı ilin mayına 2,051 milyard manata düşüb və ya 1,7% azalıb. Bu, kənd təsərrüfatında mövsümi faktorlarla yanaşı, aqrar layihələrin maliyyələşdirilməsində müəyyən ehtiyatlılığın yarandığını göstərir.

Sənaye kreditləri sabitdir

İqtisadiyyatda ən böyük dəyər yaradan sənaye sektorunda kredit portfeli 2,781 milyard manatdan 2,766 milyard manatadək kiçilib. Bu, 0,5% azalma deməkdir və ümumilikdə sənaye sahəsinə investisiyalarında ciddi dəyişiklik olmadığını göstərir.

İnformasiya texnologiyalarında artım dayanıb

Son illərdə ən sürətlə böyüyən sahələrdən biri olan informasiya və rabitə sektorunda da maraqlı mənzərə yaranıb. 2023-cü ildə 349 milyon manat olan portfel 2025-ci ildə 785 milyon manata qədər yüksəlmişdi. Lakin 2026-cı ilin ilk beş ayında kreditlər 1,8% azalaraq 770 milyon manata düşüb. Bu isə sektorun sürətli genişlənməsindən sonra müəyyən pauza mərhələsinə keçdiyini göstərir.

Son üç ilin böyük mənzərəsi

2023-cü ilin sonundan 2026-cı ilin mayına qədər:

Bu rəqəmlər göstərir ki, son üç ildə banklar ən böyük üstünlüyü rəqəmsal iqtisadiyyat, logistika və xidmət sektoruna veriblər.

Mühüm siqnal

Hazırkı mənzərə göstərir ki:

logistika və tranzit iqtisadiyyatın əsas lokomotivlərindən birinə çevrilir;

xidmət sektoruna investisiya marağı artır;

tikinti və kənd təsərrüfatında ehtiyatlılıq müşahidə olunur;

informasiya texnologiyalarında son illərin sürətli artımı daha sabit mərhələyə keçir;

banklar kredit portfelini daha çox risklərin aşağı olduğu və uzunmüddətli gəlir vəd edən sahələrə yönəldirlər.

Bu dinamika Azərbaycanın kredit bazarında prioritetlərin dəyişdiyini də əks etdirir. Əgər əvvəlki illərdə əsas diqqət daşınmaz əmlak və ticarətə yönəlirdisə, hazırda banklar iqtisadiyyatın daha çox ixrac, logistika və xidmətlər hesabına böyüməsini maliyyələşdirməyə üstünlük verirlər. Bu isə iqtisadiyyatın struktur transformasiyasının maliyyə sektorunda da öz əksini tapdığını göstərən mühüm siqnaldır.

ENA.az Analitika qrupu