Hörmüz krizindən ən çox hansı ölkələrin gəmiləri zərər çəkir? - TƏHLİL
Trampı ən çox narahat edən Hörmüzün bağlanması hansı ölkələrə ziyan vurub? ENA.az olaraq bununla bağlı bəzi iqtisadi faktları oxucularımızın diqqətinə təqdim edirik. Yerigəlmişkən Azərbaycana gəlincə, Hörmüzün bağlanması ilin əvvəlində 50 dollara düşən neftin hazırda 110 dollardan baha satılmasına səbəb olub ki, bu da bizim gəlirlərimizi artırır. Daşımalarla bağlı ölkəmizə dəyən maddi ziyan isə neft qiymətlərinin yanında çox kiçik görünür.
Beləliklə, Avropada indiyə qədər ən çox təsirlənən ölkə Yunanıstan olub və bölgədə ən azı 75 gəmisi qalıb. Bloomberg və dəniz nəqliyyatı təşkilatlarının məlumatlarına görə, Yunanıstan, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Çindən olan gəmiçilik şirkətləri Hörmüz boğazının bağlanmasından ən çox təsirlənənlər arasındadır.
Son 48 saat ərzində boğazın qərb tərəfində gözləyən təxminən 670 yük gəmisi izlənilib. Bunlardan 120-si BƏƏ-də yerləşən şirkətlərə məxsusdur ki, bu da ümumi gəmilərin təxminən 18%-ni təşkil edir.
Gəmi mövqeləri AIS və ya Avtomatik İdentifikasiya Sistemi vasitəsilə izlənilir. Bu sistem əksər kommersiya gəmilərində tələb olunan transponder texnologiyasıdır və gəminin yerini, sürətini, istiqamətini və şəxsiyyətini digər gəmilərə və sahil stansiyalarına davamlı olaraq ötürür.
Faktiki rəqəmlər daha yüksək ola bilər, çünki bəzi gəmilər izləmə sistemlərini deaktiv etmiş ola bilər.
BƏƏ-dən sonra Yunanıstan ən çox təsirlənən ikinci ölkədir və münaqişənin başlanğıcından bəri boğazda ən azı 75 əmtəə gəmisi işlədən Yunanıstana məxsus şirkətlər ümumi sayın təxminən 12%-ni təşkil edir.
Birdən çox mənbədən məlumat toplayan Bloomberg-in təhlilinə görə, bunlardan təxminən 30-u neft və ya qaz tankerləridir.
Çin şirkətlərinin ərazidə 74 əmtəə gəmisi var, bunlardan 25-i neft və qaz tankerləri, qalanları isə quru yük daşıyan və konteyner gəmiləridir.
Digər Asiya ölkələri də əhəmiyyətli dərəcədə təsirlənib. Yapon şirkətlərinin boğazda ən azı 23 neft və qaz gəmisi və 16 quru daşıyıcısı var.
Bu arada, Honkonqla əlaqəli 25 gəmi - 13 enerji və 12 quru yük gəmisi də mövcuddur. Hindistanda yerləşən şirkətlərin bölgədə 24 tankeri var.
Eynilə, Sinqapur və Cənubi Koreya şirkətlərinin hərbi əməliyyatların başlanğıcından bəri müvafiq olaraq 29 və 22 gəmisi, Vyetnamın isə üç böyük LNG daşıyıcısı var.
Təxminən 50 çox böyük xam daşıyıcısı və 11 çox böyük qaz daşıyıcısı batmış kimi görünür. Bunlardan Cənubi Koreya yeddisinə, Çin və Yaponiyanın hər birindən altısına, Yunanıstanın isə beşinə sahibdir.
Kpler dəniz kəşfiyyat şirkətinin məlumatına görə, münaqişənin başlanğıcından bəri mal daşıyıcılarının 225 keçidindən 40-dan çoxu İran gəmiləri tərəfindən həyata keçirilib.
Daha 60-ı İrana bayraq taxmayan və ya birbaşa məxsus olmayan, lakin ABŞ-ın İran proqramı çərçivəsində sanksiya verdiyi gəmilər tərəfindən həyata keçirilib.
Dynacom Tankers Management adlı tək bir şirkət də daxil olmaqla, təxminən 35 keçid Yunanıstana məxsus gəmilər tərəfindən həyata keçirilib.
Ən azı 20 Çinə bağlı gəmi və 13 Hindistana bağlı gəmi də tranzitdən keçib. Bəzi gəmilərin İranın dost ölkələrdən gələn gəmilərə təhlükəsiz keçid təmin etdiyi yoxlama sistemindən faydalandığı görünür.
Bu arada, sığorta xərclərinin artması və heyət və yük üçün risklərin son dərəcə yüksək olması səbəbindən yüzlərlə gəmi gözləmədə qalır.
