IATA: Təyyarə yanacağının bahalaşması hava nəqliyyatı ilə yükdaşımaların gəlirliliyinə təhlükə yaradır

Bu ilin sentyabr ayında hava nəqliyyatı ilə sərnişin daşımalarına qlobal tələbat ötən ilin müvafiq ayı ilə müqayisədə 0,5 % azalıb, yükdaşımalar seqmenti isə 7,7 % artım nümayiş etdirib.

Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Assosiasiyasının (IATA) məlumatına görə, sərnişin oturacaqlarının doluluq göstəricisi (PLF) 83,2 % təşkil edib ki, bu da 2025-ci ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 0,3 faiz bəndi aşağıdır.

IATA-nın məlumatına əsasən, beynəlxalq sərnişin trafikinin həcmi 2025-ci ilin avqust ayı ilə müqayisədə 0,4 % artıb. Daşıma gücü 0,5 % artıb, yüklənmə əmsalı isə 83,6 % (-0,1 f.b.) təşkil edib. Daxili sərnişin daşımaları illik müqayisədə 2,2 %, daşıma tutumu 1,3 % azalıb, yüklənmə əmsalı isə 82,5 %-ə (-0,7 f.b.) düşüb.

"Sentyabr ayında Yaxın Şərq və Şimali Amerikada zəif dinamika səbəbindən hava nəqliyyatı ilə sərnişin daşımalarına qlobal tələbat 0,5 % azalıb. Bununla belə, avqust ayı ilə müqayisədə irəliləyiş müşahidə olunub: əksər beynəlxalq istiqamətlərdə tələbat yenidən artmağa başlayıb. Cari ilin böyük bir hissəsi ərzində analoji mənzərə yaranıb. Geosiyasi qeyri-sabitlik və yanacaq qiymətlərinin dəyişkənliyini nəzərə alaraq, bu tendensiyanın qorunub saxlanılacağını proqnozlaşdırırıq. Uçuş cədvəllərə əsasən, oktyabr və noyabr aylarında qlobal aviadaşıyıcılar 2025-ci ilin müvafiq aylarına nisbətən daha çox yer təqdim edəcəklər. Lakin artım templəri orta səviyyədədir və regiondan asılı olaraq əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənir", - IATA-nın dayanıqlı inkişaf üzrə baş vitse-prezidenti və təşkilatın baş iqtisadçısı Mari Ouens Tomsen vurğulayıb.

Hesabat dövründə hava nəqliyyatı ilə qlobal sərnişin daşımaları bazarının regional strukturu belə olub: Afrika - 2,2 %, Asiya-Sakit okean regionu - 34,4 %, Avropa - 26,7 %, Latın Amerikası və Karib hövzəsi - 5,4 %, Yaxın Şərq - 9,5 %, Şimali Amerika - 21,8 %.

"Sentyabr ayında hava nəqliyyatı ilə yük daşımalarına tələbat bütün regionlarda artıb, dünya miqyasında isə ötənilki səviyyəni 7,7 % üstələyib. Bu, beynəlxalq ticarətin və sənaye istehsalının canlanması sayəsində mümkün olub. Trans-Sakit okean marşrutlarında yükdaşımaların həcmi daha bir ay ardıcıl olaraq ikirəqəmli artım templəri nümayiş etdirib ki, bu da eyni zamanda süni intellekt texnologiyalarının inkişafı ilə bağlı məhsulların tədarükü hesabına baş verib. Hazırda əsas problem bundan ibarətdir ki, aviasiya yanacağının dəyəri il ərzində iki dəfədən çox artıb, gəlir dərəcələri isə yanacağın bahalaşması ilə ayaqlaşa bilmir. Yük bazası kifayət qədərdir, lakin yanacaq qiymətlərinin yüksək olması fonunda aviaşirkətlər üçün daşımaların rentabelliyini təmin etmək getdikcə çətinləşir", - M.Ouens Tomsen vurğulayıb.

Bu ilin sentyabr ayında dünya regionları üzrə hava nəqliyyatı ilə yükdaşımaların bölgüsü belə olub: Afrika - 2,1 %, Asiya-Sakit okean regionu - 35,8 %, Avropa - 21,4 %, Latın Amerikası və Karib hövzəsi - 2,9 %, Yaxın Şərq - 13,2 %, Şimali Amerika - 24,6 %.

"Asiya-Şimali Amerika istiqamətində illik artım 17 %-ə çatıb (bazar payı - 23,5 %), Avropa-Asiya marşrutu üzrə 6 % artım (21,5 %), Yaxın Şərq-Avropa üzrə 18 % azalma (5,2 %); Yaxın Şərq-Asiya üzrə 10,2 % azalma (7,4 %), Asiyadaxili daşımalar üzrə 10,2 % artım (7,3 %), Şimali Amerika-Avropa üzrə 9,3 % artım (13,5 %), Afrika-Asiya üzrə 2,6 % artım (1,3 %) qeydə alınıb", - hesabatda bildirilib.