Kart fırıldaqçılığından 3 ayda vətəndaşlara 1,67 milyon manat zərər dəyib
Azərbaycan Mərkəzi Bankının açıqladığı statistik göstəricilər göstərir ki, 2026-cı ilin birinci rübündə ödəniş kartları ilə bağlı fırıldaqçılıq əməliyyatlarının həcmi əvvəlki rüblə müqayisədə azalsa da, problem hələ də aktuallığını qoruyur. Təkcə ilk üç ayda vətəndaşlara və banklara 1 milyon 675 min manatlıq zərər dəyib.
Ən böyük zərər yenə ölkə daxilində baş verib
Statistikaya görə, 2026-cı ilin birinci rübündə ölkədaxili kart fırıldaqçılığı nəticəsində 1 milyon 350 min 492 manat, ölkə xaricində isə 325 min 335 manat məbləğində zərər qeydə alınıb. Beləliklə, ümumi fırıldaqçılıq əməliyyatlarının təxminən 81 faizi ölkə daxilində, cəmi 19 faizi isə xarici əməliyyatların payına düşüb. Bu da göstərir ki, kart sahibləri üçün əsas risk hələ də ölkədaxili ödənişlər və dələduzluq sxemləri olaraq qalır.
Müsbət tendensiya: azalma müşahidə olunur
Mərkəzi Bankın məlumatına görə, 2025-ci ilin son rübü ilə müqayisədə ölkədaxili fırıldaqçılıq əməliyyatlarının həcmi 24,25% azalıb, ölkə xaricində baş verən kart fırıldaqçılığı isə 12,17% geriləyib. Bu göstəricilər bank sektorunda təhlükəsizlik sistemlərinin gücləndirilməsi və vətəndaşların maariflənməsinin müəyyən nəticə verdiyini göstərir. Bununla belə, problem tam həll olunmayıb və 2025-ci il ərzində ölkədaxili kart fırıldaqçılığı sürətlə artaraq I rübdə 431 min manat, II rübdə 344 min manat, III rübdə 1,18 milyon manat, IV rübdə isə rekord həddə – 1,78 milyon manat olub.
2026-cı ilin əvvəlində bu rəqəm azalsa da, 1,35 milyon manat səviyyəsində qalır. Bu isə onu göstərir ki, azalma baş versə də, fırıldaqçılığın həcmi hələ də ötən ilin ilk yarısındakı göstəricilərdən xeyli yüksəkdir.
Xarici əməliyyatlarda vəziyyət daha sabitdir
Ölkə xaricində aparılan əməliyyatlarda fırıldaqçılıq məbləği son bir ildə 188–430 min manat intervalında dəyişib. 2026-cı ilin ilk rübündə qeydə alınan 325 min manatlıq zərər ötən ilin son rübü ilə müqayisədə azalsa da, problem tam aradan qalxmayıb. Beləliklə, kart ödənişlərinin həcmi artdıqca kiberdələduzluq da daha mürəkkəb formalar alır. Son dövrlərdə ən çox rast gəlinən hallara saxta bank zəngləri, SMS və mesaj vasitəsilə göndərilən saxta keçidlər, kart məlumatlarının ələ keçirilməsi, sosial şəbəkələr üzərindən aparılan dələduzluq sxemləri daxildir.
Mərkəzi Bankın açıqladığı statistika göstərir ki, görülən tədbirlər nəticəsində fırıldaqçılığın həcmi azalmağa başlayıb. Lakin bir rübdə 1,67 milyon manatlıq zərər onu deməyə əsas verir ki, kiberdələduzluq hələ də maliyyə sektoru üçün ciddi risk olaraq qalır.
Ekspertlərin fikrincə, bu risklərin azaldılması üçün təkcə bankların təhlükəsizlik sistemlərini gücləndirməsi kifayət deyil. Kart sahiblərinin də şəxsi məlumatlarını paylaşmaması, şübhəli keçidlərə daxil olmaması və banklardan gələn təhlükəsizlik xəbərdarlıqlarına diqqət yetirməsi vacibdir.
Maraqlı məqamlardan biri odur ki, kart fırıldaqçılığı ilə bağlı zərərin əsas hissəsi artıq xaricdə deyil, ölkə daxilində baş verir. Bu isə kiberdələduzların fəaliyyətinin getdikcə daha çox yerli istifadəçiləri hədəf aldığını və rəqəmsal təhlükəsizlik sahəsində maarifləndirmənin daha da gücləndirilməsinə ehtiyac olduğunu göstərir.
