Trampın Hörmüz boğazını blokada etməsi ölkələrə necə təsir edəcək?
ABŞ prezidenti Donald Trampın Hörmüz boğazını tam dəniz blokadası planı dünyanın ən vacib enerji istehsal edən bölgələrindən birində onsuz da görünməmiş böhranı daha da dərinləşdirəcək.
ABŞ-ın tam blokadası qalan axınları dayandıra və Yaxın Şərqdən kənarda iqtisadiyyatları təhdid edə bilər. Keçən ilin sonlarından bəri Venesuela sahillərində tətbiq edilən ABŞ-ın bu cür dəniz blokadasında olduğu kimi axınları sıfıra endirə bilər. Bu, eyni zamanda Asiya ölkələri üçün həyati əhəmiyyətli bir təchizat mənbəyini pozmaqla yanaşı, İrana təzyiq göstərəcək.
Bu, İran üçün nə deməkdir?
Uğurla tətbiq olunarsa, blokada neft ixracından çox asılı olan İran üçün son dərəcə ağır bir yük ola bilər.
Son həftələrdə ölkə artan qiymətlərdən faydalanıb. Əvvəllər qlobal Brent qiymətindən aşağı satılan neft, əvvəllər sanksiya edilmiş yüklərin alınmasına icazə verən ABŞ güzəşti sayəsində bu ayın əvvəlində yüksək qiymətə çatdı. Hindistan bu güzəşt çərçivəsində iki yük aldı.
ABŞ və İsrailin hava hücumlarından ciddi ziyan çəkən və dağıdılmış iqtisadiyyatını bərpa etmək və saxlamaq üçün əhəmiyyətli investisiyalar qoymalı olan İran üçün barel başına daha yüksək satış qiyməti çox vacibdir.
Müharibənin başlanğıcından bəri yüz milyonlarla dollar dəyərində olan bu gözlənilməz qazanc indi sona çata bilər.
Bu, ABŞ üçün nə deməkdir?
Tramp tez-tez Yaxın Şərqdəki təklifə təsirini ABŞ-ın neft və qaz hasilatını satmaq səyləri ilə əlaqələndirməyə çalışıb və böhranı üstünlük kimi təqdim etməyə çalışıb.
Lakin ABŞ xam nefti Yaxın Şərq neft növləri üçün mükəmməl bir əvəzedici kimi qəbul edilmir. Bundan əlavə, ABŞ istehlakçıları üçün daha yüksək qiymətlər artıq inflyasiyanı artırır.
İran ABŞ-dan daha çox çətinliklərə tab gətirmək qabiliyyətinə malik olduğunu nümayiş etdirir. Həftə sonu İslamabadda İran nümayəndə heyətinə rəhbərlik edən Parlament sədri Məhəmməd Bağır Qalibaf sosial mediada "Hazırkı benzin qiymətlərindən həzz alın. Sözdə "blokada" ilə tezliklə 4-5 dollarlıq benzini əldən verəcəksiniz" şərhini verib.
Bu, Asiya ölkələri üçün nə deməkdir?
Asiya enerji böhranının ən ağır yükünü daşıyır və Hörmüz boğazında nəqliyyatın hərəkətinə yeni məhdudiyyətlər regionun onsuz da çətin vəziyyətini daha da pisləşdirə bilər. ABŞ-ın İran neftinə güzəşti blokada səbəbindən etibarsız görünür. İranla ikitərəfli sövdələşmələr axtaran ölkələr indi ABŞ ilə toqquşmaqdan çəkinə bilər və bu da yanacaq və xam neft əldə etmək seçimlərini daha da məhdudlaşdırır.
"Onlar İrana o qədər diqqət yetiriblər ki, dünyanın xərclərini gözdən qaçırırlar. Və ağrı Asiyadadır, ağrı Cənubi Sakit Okeandadır, ağrı neftdən asılı olan hər kəsdədir", - "Onyx Capital Group" şirkətinin idarəedici direktoru Xorxe Montepeque "Bloomberg" agentliyinə verdiyi müsahibədə bildirib.
