Dolların hegemonluğuna qarşı Avropa modeli: Makrondan ortaq borc ideyası
Fransa Prezidenti Emmanuel Makron Avropa İttifaqını (Aİ) qlobal maliyyə sistemində dolların dominant mövqeyinə meydan oxuyan ortaq borclanma mexanizmi yaratmağa çağırıb. Bu təşəbbüs, 12 fevralda keçiriləcək Aİ liderləri toplantısı ərəfəsində səsləndirilib.
Makron bir sıra Avropa qəzetlərinə verdiyi müsahibədə qeyd edib ki, Avropa üçün “ortaq borclanma qabiliyyəti” – məsələn, yeni tip eurobondlar – yaratmaq vaxtı artıq çatıb. Onun sözlərinə görə, bu, yalnız strateji sahələrdə investisiyaları artırmaqla kifayətlənməyəcək, həm də dünya investorları üçün təhlükəsiz və likvid Avropa aktivləri təklif edərək dolların qlobal hegemonluğuna qarşı ciddi alternativ yarada bilər.
Makron vurğulayıb ki, Aİ indiyə qədər birgə borclanma vasitələrindən yalnız COVID-19 pandemiyası sonrası iqtisadi bərpa üçün istifadə edib və bunların davamlı hala gətirilməsi üzərində düşünmək lazımdır.
Prezident bu addımı “ortaq investisiya və strateji avadanlıqlar üçün real maliyyələşdirmə imkanlarının yaradılması” kimi izah edib və qeyd edib ki, yalnız vahid tədbirlər paketi Aİ-nin rəqabətqabiliyyətini gücləndirə və qlobal maliyyə trendlərinə uyğunlaşmasına kömək edə bilər.
Macronun arqumentləri və kontekst
Makron Avropanın yalnız daxili bazar, ticarət və texnoloji sahələrdə deyil, eyni zamanda maliyyə müstəqilliyi baxımından da daha güclü olması lazım olduğunu vurğulayıb. Onun fikrincə, ortaq borclanma alətləri, xüsusən də yaşıl texnologiyalar, rəqəmsal infrastruktur və müdafiə sahələrində investisiyaları genişləndirmək üçün zəruridir.
Fransız lider həmçinin Aİ-nin Birləşmiş Ştatlarla münasibətlərində qarşılaşdığı gərginliklərə də toxunub və Avropanın bu münasibətlərdə daha möhkəm dayanmalı olduğunu bildirib. Onun çağırışı yalnız iqtisadi deyil, geopolitik baxımdan da strateji əhəmiyyət daşıyır.
Reaksiya və perspektivlər
Makronun bu təşəbbüsü bir sıra Aİ üzv ölkələri tərəfindən dəstəklənsə də, daha sərt maliyyə intizamına üstünlük verən ölkələr arasında müəyyən müzakirələrə səbəb olub. Xüsusilə, Almaniya və digər şimal dövlətləri ortaq borclanma ideyasına konservativ mövqedən yanaşırlar.
Analitiklər hesab edirlər ki, əgər belə bir mexanizm uğurla tətbiq olunsa, Avrozonanın qlobal maliyyə bazarındakı çəkisi artacaq və uzunmüddətli perspektivdə dolların dominantlığına alternativ yarana bilər.
