“Expressbank”da biznesin pulu azalıb, əhalinin pulu 27% artıb: bankın rəqəmləri nə deyir?

Bankın qazancı artır, kredit portfeli böyüyür, əhalinin əmanətləri isə daha sürətlə genişlənir. Expressbank-ın maliyyə hesabatında xalis mənfəəti 9,94 milyon manata yüksəlib. İllik artım 3,92 milyon manat və ya 65,1% təşkil edib.

Bu nəticənin əsas mənbələrindən biri kreditlər üzrə faiz gəlirlərinin artmasıdır. Bankın ümumi faiz gəlirləri 60,66 milyon manatdan 70,21 milyon manata yüksəlib. Beləliklə, faiz gəlirləri 15,7% artıb. Müştərilərə verilən kreditlər üzrə faiz gəlirləri isə 57,90 milyon manatdan 66,77 milyon manata çatıb. Başqa sözlə, bankın faiz gəlirlərinin əsas hissəsi yenə kredit fəaliyyətindən formalaşır. Ancaq burada vacib bir məqam var: faiz gəlirlərinin artması bankın əldə etdiyi xalis faiz gəlirinin eyni sürətlə yüksəlməsi demək deyil.

Əsas diqqətçəkən məqam budur: bankın faiz gəlirləri 15,7% artdığı halda, faiz xərcləri 26,1% yüksəlib. Yəni cəlb edilən vəsaitlərə görə ödənilən faizlərin artım tempi kreditlərdən və digər faizli aktivlərdən əldə olunan gəlirlərin artımını üstələyib.

Əmanətlər 27% artıb: bankın əsas maliyyə mənbəyi genişlənir

Expressbank-ın ümumi depozit portfeli ilin sonundakı 311,43 milyon manatdan 372,20 milyon manata yüksəlib. Artım 60,77 milyon manat və ya 19,5% təşkil edib.

Bu artımın əsas hissəsi fiziki şəxslərin əmanətlərinin hesabına formalaşıb. Əhalinin depozitləri 259,75 milyon manatdan 329,99 milyon manata çatıb. Beləliklə, fiziki şəxslərin əmanətləri 70,24 milyon manat və ya 27% artıb.

Digər tərəfdən, hüquqi şəxslərin depozitləri 51,68 milyon manatdan 42,21 milyon manata düşüb. Bu, 9,47 milyon manat və ya təxminən 18,3% azalma deməkdir.

Bu rəqəmlər bankın maliyyələşmə strukturunda əhalinin rolunun artdığını göstərir. Son dövrdə fiziki şəxslərin depozitləri ümumi depozit portfelinin təxminən 88,7%-ni təşkil edib. Şirkətlərin depozitlərinin azalması isə ayrıca araşdırılmalı məqamdır: bu, korporativ müştərilərin vəsaitlərini başqa istiqamətlərə yönəltməsi və ya depozitlərin müddətinin başa çatması ilə bağlı ola bilər. 

Kredit portfeli 592 milyon manatı keçib: biznes kreditləri daha sürətlə artır

Bankın aktivlərinin artımında kreditləşmənin mühüm rolu var. Müştərilərə verilən kreditlərin ümumi həcmi 549,71 milyon manatdan 592,36 milyon manata yüksəlib. Artım 42,65 milyon manat və ya 7,8% təşkil edib. Kredit portfelinin strukturunda istehlak kreditləri ən böyük paya malikdir. Bununla yanaşı, biznes kreditlərinin artım tempi daha yüksəkdir.

Biznes kreditləri ilin əvvəlindəki 199,21 milyon manatdan 222,95 milyon manata yüksəlib. Bu, 23,74 milyon manat və ya 11,9% artım deməkdir. Beləliklə, biznes kreditlərinin artım tempi ümumi kredit portfelinin artımını üstələyib. Bu, bankın sahibkarlıq subyektlərinin maliyyələşdirilməsində iştirakının genişləndiyini göstərir. Amma kredit portfelinin böyüməsi özlüyündə kreditləşmənin keyfiyyətinin yüksəlməsi demək deyil. Vaxtı keçmiş kreditlərin məbləği ümumi portfeldə 4,18% təşkil edir və gecikmədə ən böyük problem yaşayanlar istehlak krediti götürənlərdir.

Aktivlər 8,8% böyüyüb: bank pulunu hara yönəldir?

Expressbank-ın ümumi aktivləri ilin sonundakı 666,74 milyon manatdan 725,45 milyon manata çatıb. Bu, 58,71 milyon manat və ya 8,8% artım deməkdir. Aktivlərin böyüməsində kreditləşmə ilə yanaşı, qiymətli kağızlara investisiyaların artması da diqqət çəkir.

Bankın ticarət və investisiya qiymətli kağızlarının həcmi 39,74 milyon manatdan 59,38 milyon manata yüksəlib. Artım 19,64 milyon manat və ya 49,4% təşkil edib. Eyni zamanda, nağd pul və onun ekvivalentləri 54,92 milyon manatdan 47,75 milyon manata düşüb. Bu göstəricidə azalma 7,17 milyon manat və ya təxminən 13,1%-dir.

Rəqəmlər bankın aktivlərinin strukturunda müəyyən dəyişiklik olduğunu göstərir: kredit portfeli genişlənib, qiymətli kağızlara yatırımlar artıb, nağd vəsait isə azalıb.

Ehtiyatlar azalıb: mənfəət artımının arxasında nə dayanır?

Bankın mümkün kredit zərərləri üçün ayırdığı ehtiyatların həcmi 7,63 milyon manatdan 6,06 milyon manata düşüb. Azalma 1,57 milyon manat və ya 20,6% təşkil edib. Ehtiyatlara ayrılan vəsaitin azalması mənfəətə müsbət təsir göstərə bilər. Çünki kredit riskləri üzrə xərclərin azalması digər şərtlər dəyişmədikdə bankın maliyyə nəticəsini yaxşılaşdırır. Ancaq bu rəqəmi birbaşa kredit portfelinin keyfiyyətinin yaxşılaşması kimi qiymətləndirmək düzgün olmazdı. Ehtiyatların azalması kredit riskinin həqiqətən aşağı düşməsi ilə yanaşı, kredit portfelinin strukturu, risklərin qiymətləndirilməsi və ehtiyat siyasətindəki dəyişikliklərlə də bağlı ola bilər.

Buna görə Expressbank-ın kredit keyfiyyəti barədə daha dəqiq nəticə üçün problemli kreditlərin dinamikası və ehtiyatların problemli kreditləri qarşılama səviyyəsi də vacibdir. Digər tərəfdən, bankın qeyri-faiz gəlirləri 14,57 milyon manat səviyyəsində qalıb, qeyri-faiz xərcləri isə 38,68 milyon manatdan 39,68 milyon manata yüksəlib. Buna baxmayaraq, əməliyyat mənfəəti 21% artaraq 18,54 milyon manata çatıb. Bu göstəricilər mənfəət artımının təkcə gəlirlərin yüksəlməsi ilə deyil, xərc və ehtiyat dinamikası ilə birlikdə qiymətləndirilməli olduğunu göstərir.

Kapital artır

Expressbank-ın məcmu kapitalı 126,36 milyon manatdan 130,90 milyon manata yüksəlib. Artım 4,54 milyon manat və ya 3,6% təşkil edib.

Bölüşdürülməmiş mənfəət 7,58 milyon manatdan 11,68 milyon manata çatıb. Bu, 54% artım deməkdir. Səhmdar kapitalı isə dəyişməyərək 112,55 milyon manat səviyyəsində qalıb.

Mənfəətin bölüşdürülməmiş hissəsinin artması kapital bazasının genişlənməsinə töhfə verir. Bununla belə, məcmu kapitalın 3,6% artması aktivlərin 8,8% genişlənməsindən daha aşağı tempdir.

Aidiyyəti şəxslərə verilmiş kreditlərin maksimum məbləği 9,17 milyon manat göstərilir. Bunun məcmu kapitala nisbəti 7,27% təşkil edir. Bu göstərici prudensial normalara uyğundur.