ABB-nin aktivləri 16 milyard manatı keçdi: depozitlərin artım tempi krediti 2 dəfə üstələdi

Azərbaycanın ən böyük dövlət bankı Azərbaycan Beynəlxalq Bankının (ABB) 2026-cı ilin ilk 9 ayında aktivlərini 2,5 milyard manata yaxın artırıb. Depozitlər və kredit portfeli böyüyüb, xalis mənfəət isə aktivlərdən daha sürətli artıb. ABB-nin Özbəkistanda 51%-lik pay aldığı Davr Bankla birlikdə genişlənməsi bankın növbəti inkişaf mərhələsini gündəmə gətirir.

Sentyabrın 30-na bankın aktivləri 16,12 milyard manata çatıb. Bu, ilin əvvəli ilə müqayisədə 18,3% artım deməkdir. Eyni dövrdə xalis mənfəət 34,9% yüksələrək 352,4 milyon manata çatıb. Başqa sözlə, bank təkcə böyüməyib, mənfəətini də daha sürətlə artırıb.

Bu nəticələr Azərbaycanın ən böyük dövlət bankının maliyyə göstəricilərinin təhlili ilə yanaşı, onun coğrafi genişlənməsi fonunda da əhəmiyyətlidir. ABB 2026-cı ilin sentyabrında Özbəkistanın Davr Bankının 51%-lik payını təxminən 140 milyon dollara əldə edib. Beləliklə, bankın qarşısında yalnız daxili bazarda mövqeyini möhkəmləndirmək deyil, xarici bazarda yeni biznes yaratmaq vəzifəsi də dayanır.

Aktivlər 2,5 milyard manata yaxın artıb

ABB-nin cəmi aktivləri 2025-ci ilin sonunda 13,63 milyard manat olduğu halda, 2026-cı il sentyabrın 30-da 16,12 milyard manata yüksəlib. Artım 2,49 milyard manat və ya 18,3% təşkil edib.

Bu genişlənmənin əsas istiqamətlərindən biri kreditləşmədir. Müştərilərə verilmiş kreditlərin xalis məbləği 6,52 milyard manatdan 7,18 milyard manata yüksəlib. Beləliklə, artım 668,6 milyon manat və ya 10,3% olub. Lakin aktivlərin kreditlərdən daha sürətli artması bankın balansında başqa aktivlərin də əhəmiyyətli rol oynadığını göstərir.

Sentyabrın sonuna ABB-nin nağd pul vəsaitləri və onların ekvivalentləri 3,41 milyard manat, ticarət və investisiya qiymətli kağızları isə 2,93 milyard manat təşkil edib. Bankların və digər maliyyə institutlarının yerləşdirilmiş depozitləri 1,42 milyard manat olub. Bu üç maddənin cəmi 7,76 milyard manatdır. Yəni sadalanan likvid vəsaitlər, qiymətli kağızlar və maliyyə institutlarındakı depozitlər bankın ümumi aktivlərinin təxminən 48%-nə bərabərdir.

Bu struktur ABB-nin yalnız kredit verən deyil, həm də böyük həcmdə maliyyə aktivləri saxlayan bank olduğunu göstərir. Digər tərəfdən, aktivlərin 18,3% artdığı dövrdə xalis kredit portfelinin 10,3% genişlənməsi bankın böyüməsinin yalnız kreditləşmə hesabına baş vermədiyini göstərir.  

ABB daha çox kimə kredit verir?

ABB-nin təqdim etdiyi məlumatlara əsasən, kredit portfelinin ümumi məbləği üç əsas istiqamət üzrə belə bölünür:

Rəqəmlər göstərir ki, biznes kreditləri ABB-nin ümumi kredit portfelində ən böyük istiqamətdir. Onların payı təxminən 48,4% təşkil edir. İstehlak kreditləri 28,6%, daşınmaz əmlak kreditləri isə 23% paya malikdir. Gecikmiş kreditlər isə ümumi kredit portfelində 4,9% paya malikdir.

Depozitlər kreditlərdən iki dəfə sürətlə artıb

Bankın böyüməsində digər mühüm amil depozit bazasıdır. ABB-nin cəmi depozitləri 2025-ci ilin sonundakı 8,89 milyard manatdan 2026-cı ilin sentyabrının sonuna 10,70 milyard manata yüksəlib. Artım 1,81 milyard manat və ya 20,4% təşkil edib. Müqayisə üçün, eyni dövrdə xalis kredit portfeli 10,3% artıb. Deməli, depozitlərin artım tempi kredit portfelinin artımını təxminən iki dəfə üstələyib.

Depozitlərin strukturunda hüquqi şəxslər üstünlük təşkil edir. Şirkətlərin və digər hüquqi şəxslərin depozitləri 6,56 milyard manat, fiziki şəxslərin depozitləri isə 4,15 milyard manat olub. Hüquqi şəxslərin payı ümumi depozitlərin təxminən 61,3%-nə, fiziki şəxslərin payı isə 38,7%-nə bərabərdir.

Bu mənzərə ABB-nin depozit bazasının əsas hissəsinin korporativ müştərilərdən formalaşdığını göstərir. Eyni zamanda, əhalinin depozitləri də bankın maliyyələşmə bazasında mühüm yer tutur.

Depozitlərin kreditlərdən daha sürətlə artması özlüyündə mənfi göstərici deyil. Bank cəlb etdiyi vəsaitlərin bir hissəsini kreditlərə, digər hissəsini isə likvid aktivlərə və qiymətli kağızlara yönəldə bilər. Lakin depozit artımının banka nə qədər başa gəldiyini və bu vəsaitlərin hansı gəlirliliklə yerləşdirildiyini bilmədən onun mənfəətə təsirini tam qiymətləndirmək mümkün deyil.

ABB-nin cəmi öhdəlikləri də bu dövrdə 11,42 milyard manatdan 13,79 milyard manata yüksəlib. Artım 20,8% təşkil edib. Bu, aktivlərin böyüməsinin əsasən öhdəliklərin artımı ilə müşayiət olunduğunu göstərir.

Xalis mənfəət 91 milyon manat artıb

ABB-nin 2026-cı ilin ilk 9 ayındakı ən diqqətçəkən göstəricilərindən biri mənfəət dinamikasıdır. Bankın xalis mənfəəti ötən ilin eyni dövründəki 261,32 milyon manatdan 352,38 milyon manata yüksəlib. Beləliklə, mənfəət 91,05 milyon manat və ya 34,9% artıb.

Bu artımın əsas komponentlərindən biri xalis faiz gəlirləridir. Onların həcmi 512,68 milyon manatdan 585,51 milyon manata yüksəlib. Artım 72,83 milyon manat və ya 14,2% təşkil edib. Müştərilərə verilmiş kreditlərdən əldə olunan faiz gəlirləri isə 733,58 milyon manat olub.

Qeyri-faiz gəlirləri 425,37 milyon manat təşkil edib. Bunun 256,60 milyon manatı haqq və komissiya gəlirlərinin payına düşüb. Beləliklə, komissiya gəlirləri bankın gəlir modelində mühüm yer tutur.

Ehtiyat xərcləri də diqqətdə saxlanmalıdır

Bankların mənfəətini qiymətləndirərkən kreditlərdən əldə olunan gəlirlə yanaşı, mümkün kredit itkiləri üçün yaradılan ehtiyatları da nəzərə almaq lazımdır.

ABB-nin 2026-cı ilin ilk 9 ayında mümkün zərərlər üçün yaratdığı məqsədli ehtiyatların məbləği 96,23 milyon manat olub. Əməkhaqqı və digər kompensasiya xərcləri isə 185,30 milyon manat təşkil edib.

Ehtiyat ayırmaları bankın kredit portfelində potensial riskləri nəzərə alaraq maliyyə buferi yaratması ilə bağlıdır. Bu xərclərin olması özlüyündə kredit portfelinin pisləşməsi demək deyil.

140 milyon dollarlıq Özbəkistan addımı

ABB-nin daxili bazardakı maliyyə nəticələrini daha geniş kontekstdə qiymətləndirmək üçün onun beynəlxalq genişlənməsinə də baxmaq lazımdır.

2026-cı ilin sentyabrında ABB Özbəkistanın Davr Bankının 51%-lik payını əldə etməklə bağlı sövdələşməni tamamlayıb. Daşkənd Fond Birjasında qeydə alınan əməliyyatın dəyəri 1,646 trilyon som, təxminən 140 milyon ABŞ dolları olub. Bu barədə ABB-nin rəsmi məlumatında bildirilir.

Davr Bankın 2 milyondan çox müştərisi, 1 800-dən artıq əməkdaşı və 43 filialı və xidmət mərkəzi var. Bank xüsusilə kiçik və orta biznesin maliyyələşdirilməsində fəaldır. Bu şəbəkə ABB-yə Özbəkistan bazarında sıfırdan fəaliyyət qurmaq əvəzinə, mövcud müştəri bazası və infrastruktur üzərindən inkişaf etmək imkanı yaradır.

Əldəetmə ABB-nin 2026–2028-ci illər üzrə coğrafi genişlənmə strategiyasına uyğundur. Bu addımın strateji əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, bankın gələcək inkişafı yalnız Azərbaycan bazarındakı kredit və depozit artımından asılı olmayacaq. Özbəkistan bazarında biznesin uğurlu inkişafı yeni gəlir mənbələri yarada bilər.

Amma satınalmanın maliyyə nəticələrinə təsirini qiymətləndirərkən iki məqamı ayırmaq lazımdır. Birincisi, Davr Bankın aktivlərinin ABB-nin konsolidə edilmiş hesabatlarına hansı tarixdən və hansı qaydada daxil edilməsidir. İkincisi, satınalma xərci, inteqrasiya xərcləri və gələcək kapital ehtiyaclarının ABB-nin gəlirliliyinə təsiridir.

Buna görə ABB-nin aktivlərinin 2026-cı ilin ilk 9 ayında artımını bütövlükdə Özbəkistandakı satınalma ilə izah etmək düzgün olmaz.

Azərbaycanın ən böyük dövlət bankı üçün indi əsas sınaq aktivlərini böyütməklə yanaşı, bu böyüməni davamlı gəlirə çevirmək və xarici bazardakı yeni imkanlardan real maliyyə nəticəsi əldə etməkdir.