Lider banklar dəyişmədi, lakin qazanc əridi - MƏNFƏƏT ÜZRƏ REYTİNQ

Azərbaycanln bank sektoru 2026-cı ilin birinci rübü üzrə maliyyə vəziyyətini açıqladı, ENA. az olaraq bankların xalis əməliyyat mənfəətinə görə həm 2026-cı ilin I rübü, həm də 2025-ci ilin eyni dövrü üzrə müqayisəli mənzərəsini təqdim edirik. 

İlk baxışdan ən diqqətçəkən məqam odur ki, bazarın liderləri dəyişməyib. ABB ASC və Kapital Bank ASC həm 2025, həm də 2026-cı ildə ilk iki pilləni qoruyur. Lakin maraqlı detal ondan ibarətdir ki, hər iki bankda mənfəət kəskin azalıb: ABB-də 532.2 mln manatdan 164.2 mln manata, Kapital Bankda isə 526.3 mln manatdan 162.8 mln manata düşüb. Bu, sektor üzrə ümumi gəlirliliyin zəiflədiyini göstərən ciddi siqnaldır.

Üçüncü yerdə qərarlaşan PAŞA Bank ASC də oxşar dinamika nümayiş etdirir – 250.3 mln manatdan 69.2 mln manata eniş var. Yəni ilk üçlük üzrə azalma sistemli xarakter daşıyır və bu, ya faiz mühitinin dəyişməsi, ya da əvvəlki ildə qeyri-adi yüksək gəlirlərin olması ilə izah oluna bilər.

Orta seqmentdə yerləşən banklara baxdıqda da eyni tendensiya davam edir. Bank Respublika, AccessBank, Unibank kimi oyunçuların hamısında 2026-cı ildə mənfəət göstəriciləri 2025-lə müqayisədə xeyli aşağıdır. Məsələn, Unibank-da 76.1 mln manatdan 12.4 mln manata eniş kifayət qədər kəskindir. Bu, xüsusilə retail və istehlak kreditləri seqmentində marjaların daraldığını göstərə bilər.

Bununla yanaşı, bəzi banklarda azalma nisbətən daha yumşaqdır. Məsələn, Yelo Bank və Ziraat Bank Azərbaycan kimi banklarda düşüş var, amma bu, bazarın liderlərindəki qədər dramatik deyil. Bu, onların daha konservativ və ya diversifikasiya olunmuş biznes modellərinə malik olması ilə əlaqəli ola bilər.

Aşağı sıralarda yerləşən banklar – məsələn, AFB Bank, Bank Melli İran Bakı filialı, Bank Avrasiya – həm 2025, həm də 2026-cı illərdə aşağı mənfəət səviyyəsində qalır və burada struktur dəyişiklik müşahidə olunmur. Bu seqmentdə əsas məsələ böyümədən çox, bazarda mövcudluğun qorunmasıdır.

Ümumilikdə isə bu reytinq bir əsas nəticəni ortaya qoyur:
2026-cı ilin ilk rübündə bank sektorunda gəlirlilik əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə əhəmiyyətli dərəcədə azalıb. Bu azalma həm böyük, həm orta, həm də kiçik bankları əhatə edir və sektor üzrə geniş yayılmış trenddir.

Bu vəziyyət bir neçə amillə bağlı ola bilər: faiz dərəcələrinin dəyişməsi, kredit portfellərinin keyfiyyətində ehtiyatlı yanaşma, əməliyyat xərclərinin artması və ya 2025-ci ildə qeydə alınmış birdəfəlik yüksək gəlirlərin təsirinin aradan qalxması.

Nəticə olaraq, reytinq göstərir ki, liderlik sabit qalsa da, gəlirlilik təzyiq altındadır və bu, bank sektorunun növbəti dövrdə daha effektivlik yönümlü strategiyalara keçəcəyini ehtimal etməyə əsas verir.