Azərbaycanda kredit disbalansı: pul Bakıda cəmləşir, yüksək faiz rayonların payına düşür - CƏDVƏL

Ölkə üzrə kredit portfelinin ümumi həcmi 29,98 milyard manatdır. Bunun 25,7 milyard manatı (təxminən 86%) milli valyutada, 4,24 milyard manatı isə (təxminən 14%) xarici valyutada verilib. Orta kredit faiz dərəcəsi 14,23% təşkil edir.

Kreditlərin regionlar üzrə bölgüsü

Kreditlərin böyük hissəsi Bakı iqtisadi rayonunun payına düşür. Paytaxt və ətraf ərazilərdə kreditlərin həcmi 22,7 milyard manatdır, bu da ölkə üzrə bütün kreditlərin təxminən 76%-ni təşkil edir. Bakıda orta faiz dərəcəsi 12,91% olmaqla ölkə ortalamasından daha aşağıdır. Bu isə paytaxtda maliyyə resurslarına çıxışın daha asan olduğunu göstərir.

Bakıdan sonra kredit həcminə görə ikinci yerdə Abşeron-Xızı iqtisadi rayonu dayanır. Bu regionda kreditlərin həcmi 1,21 milyard manat və ya ölkə üzrə ümumi kreditlərin təxminən 4%-i qədərdir. Burada orta faiz dərəcəsi 16,53% təşkil edir ki, bu da Bakı ilə müqayisədə təxminən 3,6 faiz bəndi daha yüksəkdir.

Regionlarda faizlər niyə yüksəkdir?

Regionlara baxdıqda kredit faizlərinin daha yüksək olduğu görünür. Məsələn:

• Dağlıq Şirvan iqtisadi rayonu – 20,24%
• Mərkəzi Aran iqtisadi rayonu – 19,88%
• Şirvan-Salyan iqtisadi rayonu – 19,79%
• Lənkəran-Astara iqtisadi rayonu – 19,74%
• Qazax-Tovuz iqtisadi rayonu – 19,67%

Bu regionlarda faiz dərəcələri ölkə ortalamasından 5–6 faiz bəndi yüksəkdir. Bu fərq əsasən regionlarda biznes risklərinin daha yüksək qiymətləndirilməsi, girov imkanlarının məhdudluğu və maliyyə bazarının daha zəif inkişafı ilə izah olunur.

Kreditlərin ən az olduğu regionlar

Kredit portfelinin ən kiçik hissəsi yeni formalaşan və iqtisadi aktivliyi hələ aşağı olan bölgələrdədir.

• Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonu – cəmi 24,4 milyon manat (ölkə kreditlərinin təxminən 0,08%-i)
• Dağlıq Şirvan iqtisadi rayonu – 210,9 milyon manat (təxminən 0,7%)
• Mil-Muğan iqtisadi rayonu – 360,5 milyon manat (təxminən 1,2%)

Xarici valyutada kreditlərin payı

Xarici valyutada kreditlərin əsas hissəsi də paytaxtda verilir. 4,24 milyard manatlıq xarici valyuta kreditinin 4,08 milyard manatı, yəni təxminən 96%-i Bakı iqtisadi rayonunun payına düşür. Regionlarda isə bu kreditlərin payı çox aşağıdır.

Təhlil göstərir ki, Azərbaycanda kredit bazarı coğrafi baxımdan qeyri-bərabər bölünüb. Kreditlərin təxminən üçdə ikisindən çoxu Bakı və ətrafında cəmləşir, regionlarda isə həm kredit həcmi azdır, həm də faiz dərəcələri daha yüksəkdir.

Bu dinamika onu göstərir ki, regionlarda maliyyə əlçatanlığının artırılması və kredit risklərinin azaldılması iqtisadi inkişafın daha balanslı olması üçün vacib məsələlərdən biridir.