Tarixi çöküş! İran rialı avroya qarşı 0,00-ə düşdü

İranda illərdir davam edən iqtisadi sanksiyalar, yüksək inflyasiya, neft ixracına qoyulan məhdudiyyətlər və 2025-ci ilin dekabr ayından bəri davam edən etirazlar devalvasiyaya səbəb olub və bu da gərginliyin uzun müddət azalmasının mümkün olmadığını göstərir. İran rialı bu gün avroya qarşı 0,00-ə düşüb. Bu vəziyyət xalqın iqtisadi narahatlığını daha da dərinləşdirib.

İqtisadi çöküş etirazları artırıb
Rialın xarici valyutalara qarşı kəskin şəkildə dəyərdən düşməsi ötən ilin sonundan bəri ölkədə baş verən iqtisadi etirazları tətikləyən əsas amil olub. 28 dekabr 2025-ci ildə başlayan etirazlar 16 gündür fasiləsiz davam edir və rialın dollar və avroya nisbətən rekord səviyyədə aşağı düşməsi, yaşayış xərclərinin artması və inflyasiyanın gündəlik həyatı çətinləşdirməsi ilə müşayiət olunur. Əvvəlcə Tehranın Böyük Bazarındakı tacirlərin iqtisadi fayda tələb etməsi ilə başlayan nümayişlər sürətlə ölkə miqyasında yayıldı və bir çox şəhərdə təhlükəsizlik qüvvələri ilə toqquşmalara çevrildi. Etirazçılar artıq yalnız iqtisadi tələblərlə məhdudlaşmırlar; onlar indi siyasi islahatlar tələb edən və rejimə qarşı çıxan şüarlar səsləndirirlər. Etirazlarda onlarla insan həyatını itirib, minlərlə insan saxlanılıb.

Hökumət etirazları yatırmaq üçün internetə çıxışı məhdudlaşdırıb və təhlükəsizlik qüvvələrinin müdaxilələrini artırıb. Bəzi iqtisadi islahatlar və stimullaşdırıcı tədbirlər elan edilsə də, ictimai qəzəb səngiməyib. Rialın alıcılıq qabiliyyətinin aşağı düşməsi gündəlik həyatı daha da çətinləşdirir. Beynəlxalq ictimaiyyət iqtisadi təzyiq və insan haqlarının pozulması ilə bağlı narahatlıqlarını ifadə edir. 

Gərginliyin azalması gözlənilmir

İqtisadi göstəricilər və küçə hərəkatlarının yayılması İrandakı mövcud siyasi və iqtisadi böhranın qısa müddətdə həll edilə bilməyəcəyini göstərir. Rialın kəskin şəkildə dəyərdən düşməsi və etirazların əhalinin geniş təbəqələrinə yayılması hökumətə təzyiqi gündən-günə artırır.