Uşağınızı həftədə bir dəfə parka aparın: alimlər bunun psixoloji faydasını hesablayıb

Uşaqların sağlam böyüməsi üçün bahalı oyuncaqlar və ödənişli məşğələlərdən başqa, çox sadə bir vərdiş də əhəmiyyətli rol oynaya bilər. Yeni araşdırmaya görə, uşaqlıq dövründə həftədə ən azı bir dəfə parka aparılan uşaqların psixi sağlamlıq qiymətləndirmələrinin nəticələri daha az park ziyarət edənlərlə müqayisədə orta hesabla 16,5 faiz yüksək olub. Alimlər hesab edirlər ki, parklar uşaqlar üçün sadəcə əyləncə məkanı deyil, həm də emosional və sosial inkişafın vacib vasitəsidir.
Həftəsonu uşağı parka aparmaq bir çox valideyn üçün adi ailə gəzintisi kimi görünə bilər. Ancaq yeni elmi araşdırma bu vərdişin uşaqların gələcək psixoloji sağlamlığı ilə əlaqəli ola biləcəyini göstərir.
Böyük Britaniyanın Ekseter və Bristol universitetlərinin tədqiqatçıları müəyyən ediblər ki, doğulduğu vaxtdan 11 yaşınadək həftədə ən azı bir dəfə parka aparılan uşaqların psixi sağlamlıq qiymətləndirmələrindəki nəticələri daha seyrək park ziyarət edən uşaqlardan orta hesabla 16,5 faiz yüksəkdir.
Nəticələr sosial-iqtisadi vəziyyət və ailədaxili çətinliklər kimi amillər nəzərə alındıqdan sonra da dəyişməyib. Tədqiqat Journal of Epidemiology and Community Health jurnalında dərc olunub.
Araşdırmada 4 219 uşağın məlumatları təhlil edilib
Tədqiqatçılar Böyük Britaniyada uzun illərdir davam edən “Children of the 90s” araşdırmasının məlumatlarından istifadə ediblər. Bu layihə çərçivəsində uşaqların sağlamlığı, davranışları və ailə şəraiti uzun müddət ərzində izlənilir.
Yeni təhlilə 4 219 uşağın məlumatları daxil edilib. Alimlər onların park ziyarətlərinin tezliyini və sosial-emosional inkişafını müqayisə ediblər.
Sosial-emosional inkişaf dedikdə uşağın öz hisslərini anlamaq və idarə etmək, başqaları ilə münasibət qurmaq, sosial qaydalara uyğun davranmaq və gündəlik çətinliklərin öhdəsindən gəlmək bacarıqları nəzərdə tutulur.
Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, uşaqların parka daha tez-tez getdiyi dövrlərdə onların sosial-emosional inkişaf göstəriciləri də daha yaxşı olub. Ümumilikdə daha çox park ziyarət edən uşaqların nəticələri də az gedənlərlə müqayisədə üstün olub.
Park gəzintisi hansı problemlərə müsbət təsir göstərə bilər?
Araşdırmada park ziyarətləri uşaqların həm daxilə yönələn, həm də xaricə yönələn davranış problemlərinin daha az müşahidə olunması ilə əlaqələndirilib.
Daxilə yönələn problemlərə emosional çətinliklər və yaşıdlarla münasibətlərdə yaşanan problemlər daxildir. Xaricə yönələn davranışlara isə davranış pozuntuları, hiperaktivlik və diqqət çatışmazlığı kimi hallar aid edilir.
Alimlərin fikrincə, parklar uşaqlara eyni vaxtda bir neçə inkişaf imkanı yaradır:
Fiziki aktivlik: qaçmaq, hərəkət etmək və açıq havada oynamaq;
Sosiallaşma: digər uşaqlarla ünsiyyət qurmaq və münasibətlər yaratmaq;
Yaradıcı oyun: təxəyyüldən istifadə etmək, yeni oyunlar qurmaq;
Müstəqillik: yeni mühitləri kəşf etmək və özünəinamı inkişaf etdirmək.
Araşdırmanın aparıcı müəllifi, Ekseter Universitetinin tədqiqatçısı Mark Ferqyuson hesab edir ki, parklar uşaqların sağlam inkişafı üçün mühüm resurs kimi qiymətləndirilməlidir. Onun fikrincə, belə məkanlar uşaqlara fiziki aktivliklə yanaşı, özünəinam və müstəqillik qazanmaq imkanı verir.
Parklara çıxış ailələrin sosial vəziyyətindən də asılıdır
Tədqiqatda diqqət çəkən digər məqam park ziyarətlərinin ailələrin sosial-iqtisadi vəziyyətinə görə dəyişməsidir. Daha əlverişli sosial-iqtisadi şəraitdə yaşayan ailələrin uşaqları kiçik yaşlarda parklara daha tez-tez aparılıb. Lakin uşaqlar böyüdükcə bu tendensiya dəyişib və daha az imkanlı ailələrdən olan bəzi uşaqların park ziyarətlərinin tezliyi artıb.
Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, parklar və uşaq meydançaları sosial bərabərsizliyin azaldılmasına da kömək edə bilər. Çünki bu məkanlar, bir qayda olaraq, pulsuz və ya aşağı xərclə istifadə üçün əlçatandır.
Ancaq bunun üçün parkların sadəcə mövcud olması kifayət deyil. Onlar təhlükəsiz, keyfiyyətli, əlçatan və müxtəlif sosial qruplardan olan ailələr üçün rahat olmalıdır.
Bu nəticələr bütün uşaqlara şamil edilə bilərmi?
Tədqiqatın nəticələri ümidverici olsa da, onları ehtiyatla şərh etmək lazımdır. Araşdırma park ziyarətləri ilə uşaqların sosial-emosional inkişafı arasında əlaqə müəyyən edib. Bu isə park gəzintisinin təkbaşına psixi sağlamlığı yaxşılaşdırdığını qəti şəkildə sübut etmir.
Bundan başqa, təhlil Böyük Britaniyada aparılmış uzunmüddətli araşdırmanın iştirakçılarına əsaslanır. Müəlliflər nəticələrin daha fərqli sosial və demoqrafik xüsusiyyətlərə malik cəmiyyətlərdə də eyni olub-olmadığını müəyyənləşdirmək üçün əlavə tədqiqatlara ehtiyac olduğunu bildirirlər.
Bununla belə, araşdırmanın valideynlər və şəhərsalma siyasəti üçün mesajı aydındır: uşaqların açıq havada vaxt keçirməsi, hərəkət etməsi və yaşıdları ilə ünsiyyət qurması üçün imkanlar artırılmalıdır.
Beləliklə, uşağın həftəlik park gəzintisi sadəcə asudə vaxtın keçirilməsi deyil. Bu, onun emosional rifahına, sosial bacarıqlarına və sağlam inkişafına töhfə verə biləcək sadə və əlçatan vərdişdir.











