Əsas məzmuna keç
Bakı +9°, aydın
--:--:--
Tez-tez axtarılanlarBölmələr
Sağlamlıq

Hər gün bir ovuc fıstıq yemək beynə necə təsir edir? – Alimlərdən maraqlı araşdırma

Hər gün bir ovuc fıstıq yemək beynə necə təsir edir? – Alimlərdən maraqlı araşdırma

Gündəlik qida rasionuna yerfındığı əlavə etmək yaşlı insanlarda yaddaşla əlaqəli beyin nahiyələrinin fəaliyyətinə müsbət təsir göstərə bilər. Niderland alimlərinin araşdırması göstərib ki, 16 həftə ərzində hər gün 60 qram duzsuz, qabıqlı qovrulmuş fıstıq yeyən iştirakçılarda beynin insulinə reaksiyası yaxşılaşıb.

Bəzən sağlam qidalanma üçün mürəkkəb pəhrizlərə və bahalı məhsullara ehtiyac olmur. Gündəlik qida rasionunda kiçik dəyişikliklər belə orqanizmin fəaliyyətinə təsir göstərə bilər. Bu dəfə alimlərin diqqətini çəkən məhsul isə çoxlarının sevdiyi yerfındığıdır.

Niderlandın Maastrixt Universiteti Tibb Mərkəzinin alimləri müəyyən ediblər ki, müntəzəm yerfındığı istehlakı yaşlı insanlarda yaddaş və digər idrak funksiyaları ilə əlaqəli beyin nahiyələrinin insulinə reaksiyasını yaxşılaşdıra bilər.

Food & Function elmi jurnalında dərc olunan tədqiqatın nəticələri gündəlik qidalanmanın beyin sağlamlığında roluna dair yeni müzakirələrə səbəb olub.

60 qram fıstıq, 16 həftə və maraqlı nəticələr

Araşdırmada yaşı 60–75 arasında dəyişən 31 sağlam insan iştirak edib. Onlar 16 həftə ərzində hər gün 60 qram duzsuz, qabığı soyulmamış qovrulmuş yerfındığı yeyiblər. Daha sonra nəticələr iştirakçıların fıstıq istehlak etmədikləri dövrdəki göstəriciləri ilə müqayisə olunub.

Tədqiqat randomizə edilmiş, nəzarətli çarpaz dizayn əsasında aparılıb. Bu üsul alimlərə eyni iştirakçıların fıstıq istehlak etdikləri və etmədikləri dövrlərdəki göstəricilərini müqayisə etməyə imkan verib.

Nəticələr göstərib ki, fıstıq istehlakından sonra beynin sağ yarımkürəsində insulinə reaksiya yaxşılaşıb. Dəyişikliklər xüsusilə yaddaş proseslərində iştirak edən hipokamp, parahipokampal girus, dil girusu və arxa singulat girus kimi nahiyələrdə qeydə alınıb.

Alimlər bu nəticəyə gəlmək üçün iştirakçılara burun vasitəsilə insulin verib, daha sonra maqnit-rezonans tomoqrafiyası əsasında beynin müxtəlif nahiyələrində qan axınındakı dəyişiklikləri ölçüblər.

İnsulin yalnız qan şəkərini tənzimləmir

İnsulin adətən qan şəkərinin tənzimlənməsində iştirak edən hormon kimi tanınır. Lakin onun funksiyası bununla məhdudlaşmır. Bu hormon beyində də mühüm rol oynayır: sinir hüceyrələri arasında əlaqəni, öyrənmə və yaddaş proseslərini dəstəkləyir.

Yaş artdıqca beynin insulinə həssaslığı zəifləyə bilər. Bu dəyişiklik yaşla əlaqəli idrak qabiliyyətlərinin azalması ilə əlaqələndirilir.

Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, yerfındığının tərkibindəki bir neçə qida komponenti bu müsbət təsirə töhfə verə bilər. Məhsulun tərkibində:

  • doymamış yağlar;

  • qida lifləri;

  • bitki mənşəli zülal;

  • vitamin və minerallar;

  • bioloji aktiv bitki birləşmələri var.

Bundan başqa, yerfındığı L-arginin amin turşusunun da mənbəyidir. Orqanizm bu maddədən azot oksidi istehsal edir. Azot oksidi damarların fəaliyyətinin tənzimlənməsində iştirak edir və qan dövranına təsir göstərir. Bu mexanizm öyrənmə və yaddaş prosesləri ilə də əlaqələndirilir.

Əvvəlki araşdırmada yaddaş göstəricisi 5,8% yaxşılaşmışdı

Yeni tədqiqat eyni alimlər qrupunun 2025-ci ildə apardığı araşdırmanın davamı hesab olunur. Clinical Nutrition jurnalında dərc edilən əvvəlki araşdırmada da iştirakçılar 16 həftə ərzində gündəlik yerfındığı istehlak ediblər. Nəticələrə əsasən, bu müddətdən sonra beyinə ümumi qan axını 3,6%, şifahi yaddaş göstəricisi isə 5,8% artıb.

Bu nəticələr yeni araşdırma ilə birlikdə yerfındığının beyin sağlamlığı üçün potensial faydalarına dair elmi marağı artırır. Bununla belə, iki tədqiqatın nəticələrini bir-birindən asılı olmayan və bütün insanlara şamil edilə bilən sübut kimi qəbul etmək olmaz.

Fıstıq yemək Alzheimerdən qoruyurmu?

Araşdırmanın ən vacib məqamlarından biri də nəticələrin düzgün şərh edilməsidir.

Alimlər yerfındığı istehlakının yaddaşla əlaqəli bəzi beyin nahiyələrinin insulinə reaksiyasını yaxşılaşdırdığını müşahidə ediblər. Lakin bu, fıstıq yeməyin Alzheimer xəstəliyinin və ya digər demensiya formalarının qarşısını aldığını sübut etmir.

Tədqiqatda cəmi 31 nəfərin iştirak etməsi və müşahidə müddətinin məhdud olması nəticələrin daha geniş əhali qrupuna şamil edilməsini çətinləşdirir.

Həmçinin beyində insulinə reaksiyanın yaxşılaşmasının gündəlik həyatda yaddaş və düşünmə qabiliyyətinə nə dərəcədə təsir etdiyi əlavə araşdırmalara ehtiyac yaradır.

Tədqiqatçılar daha çox iştirakçı ilə və daha uzun müddət ərzində aparılacaq araşdırmaların bu əlaqəni dəqiqləşdirə biləcəyini bildirirlər.

Gündəlik nə qədər yerfındığı yemək lazımdır?

Araşdırmada istifadə olunan gündəlik miqdar 60 qram olub. Bu, təxminən iki porsiyaya bərabərdir. Ancaq bu rəqəmi hər kəs üçün tövsiyə olunan gündəlik norma kimi qəbul etmək düzgün deyil.

Yerfındığı yüksək enerji dəyərinə malik məhsuldur. Buna görə də onun miqdarı ümumi qidalanma rejiminə və fərdi enerji ehtiyacına uyğun seçilməlidir.

Sağlam qidalanma baxımından duzsuz, əlavə yağ və şəkər qatılmamış variantlara üstünlük vermək daha məqsədəuyğundur. Yerfındığı allergiyası olan insanlar isə bu məhsuldan uzaq durmalıdırlar.

Araşdırmanın əsas mesajı sadədir: beynin sağlamlığını qorumaq üçün yalnız yaddaş məşqləri və fiziki aktivlik deyil, gündəlik qidalanma da əhəmiyyətlidir. Yerfındığı bu istiqamətdə faydalı qidalardan biri ola bilər, lakin heç bir məhsul təkbaşına sağlam beynin təminatçısı deyil.

 

ENA.az TelegramdaHər gün yeniliklərdən xəbərdar olmaq üçün bizi sosial şəbəkələrdə izləyin!Bizi izlə