Neft ucuz, gəlir “artıq”: büdcədəki artımın mənbəyi ARDNF-dir. 2 İLİN MÜQAYİSƏSİ
2025-ci ildə Azərbaycanın dövlət büdcəsinin neft-qaz sektoru üzrə daxilolmaları 18 828,4 milyon manat təşkil edib ki, bu da 2024-cü illə müqayisədə 1 milyard 266,9 milyon manat və yaxud 7,2 % çoxdur. Bu artım, vergi daxilolmalarının ümumi artım tempindən daha çox Dövlət Neft Fondundan transfertlərinin artması ilə bağlıdır ki, bu da büdcənin neft gəlirlərinin daha çox SOFAZ-dan asılı olduğunu göstərir. Başqa sözlə, büdcə profisitinin qaynağə məhz Dövlət Neft Fondudur.
ENA.az olaraq, neft-qaz sektoru üzrə 2024 və 2025-ci illərin müqayisəsini təqdim edirik:
|
2024-cü il üzrə neft-qaz gəlirləri
|
2025-ci il üzrə neft-qaz gəlirləri
|
|
Ümumi daxilolmalar: 17,97 milyard manat Strukturu: 26,6% və ya ~4,78 milyard manat vergi orqanlarının xətti ilə
71,1% və ya ~12,78 milyard manat — Dövlət Neft Fondunun transfertləri
Vergi orqanları xətti ilə daxil olan gəlirlərin strukturu 2024-də: Şahdəniz üzrə mənfəət vergisi: ~2,341 milyard manat (49%). SOCAR ödədiyi vergilər: ~1,774 milyard manat (37,1%). “Azəri-Çıraq-Günəşli” (ACG) üzrə mənfəət vergisi: ~665 milyon manat (13,9%).
|
Ümumi daxilolmalar: 18,83 milyard manat
Strukturu: 23,1% və ya 4,3 milyard vergi orqanlarının xətti ilə.
76,9% və ya ~14,481 milyon manat Dövlət Neft Fondundan transfertlər.
Vergi orqanları xətti ilə daxil olan gəlirlərin strukturu 2025-də: Şahdəniz üzrə mənfəət vergisi: ~2,260.3 milyon manat (52%). SOCAR-ın ödədiyi vergilər və ödənişlər: ~1,795.4 milyon manat (41,3%). ACG üzrə mənfəət vergisi: ~291.7 milyon manat (6,7%). |
Ümumi nəticə belədir ki, 2025-də neft-qaz sektorundan daxilolmalar artaraq ~18,83 mlrd manat təşkil edib və 2024-ə nisbətən +7,2% artım görülüb.
SOFAZ transfertlərinin payı yüksəlib, bu da büdcənin neft-qaz gəlirlərində fonddan asılılığın artdığını göstərir.
Vergi daxilolmalarında Şahdəniz layihəsinin payı yüksələrək dominant rol oynayıb, ACG layihəsinin payı isə azalıb.
