Azərbaycan banklarından götürülən borcun strukturu: pullar daha çox istehlak istiqamətlidir

Azərbaycan Mərkəzi Bankının təqdim etdiyi son statistik göstəricilər ölkə bank sektorunun kredit qoyuluşlarının strukturu barədə müəyyən mənzərə yaradır. 2025-ci ilin yanvar-iyul ayları üzrə məlumatlara görə, cəmi kredit portfeli 30,257.9 milyon manat təşkil edir. Bu kreditlərin sahələr üzrə bölgüsü həm bankların risk yanaşmasını, həm də real sektorun maliyyə resurslarına çıxış imkanlarını aydın göstərir.

Ev təsərrüfatları – kreditlərin əsas istiqamətidir

Ümumi kredit qoyuluşlarının 59.4%-i və ya təxminən 17.9 milyard manatı ev təsərrüfatlarının payına düşür. Burada xüsusilə daşınmaz əmlak kreditlərinin çəkisi (14.9%) diqqət çəkir. Bu tendensiya bankların daha çox istehlak yönümlü kredit siyasəti həyata keçirdiyini nümayiş etdirir. Bununla yanaşı, ev təsərrüfatı üçün yüksək borclanma yükü uzunmüddətli perspektivdə maliyyə sabitliyi baxımından risk faktoruna çevrilə bilər.

Ticarət və xidmət sektorunun rolu

Qeyri-maliyyə sektorları arasında ən iri kredit həcmi ticarət və xidmət sahəsinə yönəlib – 4.2 milyard manat (13.9%). Bu, ölkə iqtisadiyyatında xidmətlərin artan payını və bankların daha tezliklə dövriyyəyə qayıdan maliyyə vəsaitlərinə üstünlük verməsini göstərir.

Real sektor: potensial var, amma pay hələ də kiçikdir

Sənaye və istehsal (5.3%), inşaat və tikinti (5.9%) və nəqliyyat-rabitə (6.3%) sahələri birlikdə ümumi portfelin yalnız təxminən 17%-ni təşkil edir. Xüsusilə sənaye və istehsal kreditlərinin cəmi 1.6 milyard manat olması real sektorun maliyyələşməsində yetərli səviyyəyə çatmadığını göstərir. Halbuki iqtisadiyyatın diversifikasiyası və qeyri-neft ixracının artımı üçün bu istiqamətlər strateji əhəmiyyət daşıyır.

Kənd təsərrüfatı: strateji əhəmiyyət, amma minimal dəstək

Strukturda ən zəif maliyyələşən sahələrdən biri kənd təsərrüfatı, meşə təsərrüfatı və balıqçılıq sektorudur. Kredit qoyuluşu burada cəmi 566 milyon manat (1.9%) təşkil edir. Aqrar sektorun yüksək riskli və aşağı gəlirlilikli hesab olunması bankların marağını azaldır. Halbuki kənd təsərrüfatı həm ərzaq təhlükəsizliyi, həm də məşğulluq baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır.

Maliyyə sektoru və digər əməliyyatlar

Maliyyə sektoruna ayrılan kreditlər 589 milyon manat olmaqla ümumi portfeldə çox kiçik paya sahibdir. Bundan başqa, akkreditivlər (0.2%), qarantiyalar (0.0%), faktorinq (0.2%) və overdraft (0.2%) üzrə kreditlər də ümumilikdə çox aşağı həcmdədir. Bu, Azərbaycanda maliyyə alətlərinin hələ də kifayət qədər inkişaf etmədiyini göstərir.

Ümumilikdə, kredit qoyuluşlarının strukturu göstərir ki, bank sektorunun əsas prioriteti istehlak kreditləşməsidir. Real sektorun, xüsusilə sənaye və kənd təsərrüfatının maliyyələşməsinə isə kifayət qədər diqqət ayrılmır. Bu isə uzunmüddətli iqtisadi inkişaf və dayanıqlılıq baxımından balanssızlıq yaradır.

Tam əhatəli cədvəldə tanış ola bilərsiniz: